Pnömokok (KPA) aşısı ne işe yarar?

Aşı kartında KPA diye kısaltılan pnömokok aşısı, bebeğinizin ilk yılında üç kez karşınıza çıkar. Adı 5'li karma ya da BCG kadar tanıdık gelmez; bu yüzden en sık gelen soru şu olur: "Zaten aynı gün karma aşı yapılıyor, bu ayrıca neden gerekiyor?" Bu yazıda pnömokok aşısının neye karşı koruduğunu, hangi aylarda yapıldığını ve o günden sonra neler bekleyebileceğinizi topladık.

Pnömokok nedir?

Pnömokok (Streptococcus pneumoniae), burun ve boğazda sessizce taşınabilen yaygın bir bakteridir. Çoğu zaman hiçbir rahatsızlık vermez. Ancak küçük çocuklarda bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmadığı için bu bakteri vücudun başka bölgelerine geçip hastalık yapabilir. Aşının hedefi de bu ağır tabloları önlemektir:

• Zatürre (pnömoni). Akciğer enfeksiyonu — akla ilk gelen tablo.
• Menenjit. Beyin ve omurilik zarlarının iltihabı; nadir görülür ama küçük yaşta ciddi seyredebilir.
• Kan dolaşımı enfeksiyonu. Bakterinin kana geçtiği, yakın takip gerektiren durum.
• Orta kulak iltihabı ve sinüzit. Küçük çocuklarda çok sık görülen, tekrarlayabilen enfeksiyonlar.

"Konjuge" ne demek?

KPA'nın açılımı Konjuge Pnömokok Aşısı. Bebeklerin bağışıklık sistemi, bakterinin dış kılıfındaki şeker yapılara tek başına güçlü bir yanıt veremez. Konjuge aşılarda bu yapı bir taşıyıcı proteine bağlanır — yani "konjuge edilir" — ve böylece bebeğin bağışıklık sistemi onu tanıyıp hafızasına alabilir. Kulağa teknik gelen bu ayrıntı, aşının tam da en korunmasız yaş grubunda işe yaramasını sağlayan şeydir.

Hangi aylarda yapılır?

Gözünüze çarpan bir boşluk olabilir: 6. ayda KPA yoktur. O randevuda 5'li karma 3. doz, Hepatit B 3. doz ve ağızdan verilen polio damlası vardır — ayrıntısı 6. ay aşıları yazımızda. Yani 4. aydan sonra pnömokok için sıradaki durak doğrudan 12. aydır.

İki temel doz, üstüne bir pekiştirme. 12. ayı "KKK ayı" diye hatırlayıp ertelemek, farkında olmadan pnömokok pekiştirmesini de geciktirir.

Pekiştirme dozu neden önemli?

İlk iki doz bebeğe temel korumayı kazandırır; 12. aydaki doz ise bu yanıtı güçlendirip daha uzun vadeye taşır. Zamanlaması da tesadüf değil: bebek tam bu dönemde emeklemeye, yürümeye, her şeye dokunup ağzına götürmeye başlar. Kreş, oyun grubu ve kalabalık ortamlarla tanışma da çoğu ailede bu yaşa denk gelir. Yani korumanın en çok gerektiği döneme hazırlık niteliğindedir.

Randevu geciktiyse seriyi baştan başlatmak genellikle gerekmez, ama nasıl devam edileceğine aile hekiminiz karar verir. Aşı kartını yanınıza alıp sormak en pratik yol.

Aşıdan sonra ne beklenir?

Enjeksiyon yerinde kızarıklık ve hafif şişlik, hafif ateş, iştahsızlık, fazla uyuklama ya da birkaç günlük huysuzluk beklenen tepkilerdir; genellikle 1-2 gün içinde hafifler. Evde rahatlatma yolları ve hangi belirtilerde vakit kaybetmeden başvurmak gerektiği için aşı sonrası ateş ve huzursuzluk yazımıza bakabilirsiniz. Bebeklerde ateş düşürücü ve doz kararı doktora aittir; kendi kararınızla ilaç vermeyin.

Bebeğinizin bilinen bir alerjisi, önceki bir dozdan sonra yaşadığı belirgin bir tepki veya bağışıklıkla ilgili bir durumu varsa randevudan önce mutlaka hekiminize söyleyin.

Her yıl tekrarlanıyor mu?

Hayır. Grip aşısıyla karıştırılır ama KPA çocukluk aşı takviminde belirli dozlardan oluşan bir seridir, mevsimlik değildir.

Aşı olan çocuk hiç kulak iltihabı geçirmez mi?

Geçirebilir. Orta kulak iltihabına birçok farklı mikrop yol açabilir; aşı yalnızca pnömokoka bağlı olanları ve özellikle ağır seyreden tabloları azaltmayı hedefler.

O haftalardaki huysuzluğun tek sebebi aşı olmayabilir

KPA dozlarının üçü de bir gelişim atağına denk gelir: 2. ayda 2. atak (7-9. hafta), 4. ayda 4. atak (14-19. hafta), 12. ayda ise 8. atak (51-55. hafta). Ayırt etmenin kolay yolu süreye bakmak — aşıya bağlı huzursuzluk birkaç günde geçer, atak haftalarca sürer ve yanında yeni beceri denemeleri getirir. Hafta hafta belirtiler için atak haftaları rehberimize göz atın.

Üç dozu ve aralarındaki uzun boşluğu akılda tutmak zor. Tüm takvimi ay ay görmek için bebek aşı takvimi sayfamıza, doğum tarihini bir kez girip aşı günlerinin ve atak haftalarının otomatik hesaplanmasını istiyorsanız Minik Takvim bebek takip uygulamasına bakabilirsiniz.

← 5'li karma aşı nedir? Hangi beş hastalığa karşı korur? · KKK aşısı hakkında en çok sorulan sorular →