7. atak (41-46. hafta): planlı davranışlar
Bir gün bebeğinizin uzaktaki oyuncağa uzandığını görürsünüz. Ulaşamaz. Ama bu kez ağlamak yerine altındaki battaniyeyi kendine doğru çeker ve oyuncağı yakalar. Aynı hafta, mama kaşığını elinizden alıp kendi ağzına götürmeye çalışırken beceremeyince öfkeyle yere fırlatır. İkisi de aynı şeyin işareti: bebeğiniz yedinci gelişim atağını yaşıyor.
7. atak ne zaman yaşanır?
Yedinci atak 41-46. haftalar arasındadır ve 46. haftaya doğru, yani sona yaklaşırken en yoğun halini alır. Bu döneme "Planlı Davranışlar" denir.
Bir önceki atakta bebeğiniz olayların bir sıra izlediğini fark etmişti. Bu kez keşfettiği şey çok daha güçlü: bir sonucu elde etmek için adımları kendisi sıraya koyabiliyor. Önce şuraya emekle, sonra tutun, sonra uzan. Artık dünyada olan biteni sadece izlemiyor, ne istediğine karar verip bir plan kuruyor.
Bu haftalardaki sabırsızlık, bebeğinizin şımarması değil. Aklında bir hedef var ama elleri henüz o hedefin gerektirdiği kadar becerikli değil. Aradaki fark öfke olarak çıkıyor.
Sık görülen belirtiler
- Belirgin bir sabırsızlık: istediği olmadığında hızla sinirlenme, bağırma, kendini geriye atma
- Aynı hareketi defalarca tekrarlama — kapağı açıp kapatma, kutuya atıp çıkarma, aynı yere tırmanma
- Uyku ve beslenmede yeniden dalgalanma; gece uyanmaları ve şekerleme direnci
- Giydirme, bez değiştirme gibi anlarda yerinde durmama ve karşı koyma
- Yapışkanlık ile bağımsızlık arasında gidip gelme: bir dakika kucak ister, bir dakika sonra kucaktan inmek için debelenir
Bu haftalarda kazanılanlar
- Problem çözmeye başlar. Ulaşamadığı bir şeye başka bir yoldan ulaşmayı dener; ilk "akıllıca" çözümleri bu haftalarda görürsünüz.
- Nesneleri amacına uygun kullanır. Kaşığı ağzına, kupayı dudağına, tarağı saçına götürür. Henüz beceremez ama ne işe yaradığını bilir.
- Küçük komutları anlamaya başlar. "Bana ver", "gel", "hayır" gibi kısa cümlelerin karşılığı yavaş yavaş oturur.
- Hareket becerileri hızlanır. Emekleme güçlenir, tutunarak ayağa kalkma ve mobilyalar boyunca yürüme bu dönemde sık görülür.
Ne işe yarar?
- Ona "işi bitirme" fırsatı verin. Zorlandığında hemen devralmak yerine birkaç saniye bekleyin; kendi çözdüğü her küçük problem, öfke eşiğini biraz daha yukarı taşır.
- Üst üste koyma ve içine atma oyuncakları çıkarın. Kaplar, kutular, halkalar bu dönemin favorisi.
- Günlük işlere dahil edin. Çamaşırı sepete attırmak, kendi kaşığını tutmasına izin vermek dağınıklık yaratır ama tam da öğrenmek istediği şeydir.
- Yasak yerine seçenek sunun. Sürekli "hayır" duymak öfkeyi büyütür; mümkünse dikkatini başka bir şeye kaydırın.
- Ev güvenliğini yeniden gözden geçirin. Ayağa kalkmayı öğrenen bir bebek için tehlike artık yerde değil, masa üstlerinde ve çekmecelerde.
Bu dönemde aşı randevusu var mı?
Hayır. 41-46. haftalar kabaca 9,5-10,5 aya denk gelir; ulusal takvimde bu aralıkta planlanmış bir doz yoktur. Bir önceki randevu 6. ayın sonundaydı (5'li karmanın 3. dozu, Hepatit B'nin 3. dozu ve oral polionun 1. dozu). Sıradaki randevu ise 12. ayın sonunda: KKK, suçiçeği ve pnömokok pekiştirme dozu — ayrıntısını 12. ay aşıları yazımızda anlattık. Tüm dozları ay ay görmek için bebek aşı takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Yani bu haftalardaki huzursuzluğun kaynağını aşıda aramanız gerekmez. İsteğe bağlı aşılarda takvim hekimden hekime değişebildiği için kendi planınızı doktorunuzla teyit edin.
Her huzursuzluk atak değildir
Bu aylar diş çıkarma dönemiyle de örtüşür; huzursuzluğun tek bir açıklaması olmayabilir. Huzursuzluğun yanında ateş, beslenmeyi reddetme, ıslattığı bez sayısında belirgin azalma, olağandışı halsizlik veya sürekli tiz bir ağlama varsa bunu atağa yormayın ve hekiminize başvurun. Bebeklerde ateş düşürücü ve doz kararı doktora aittir; kendi kararınızla ilaç ya da diş jeli kullanmayın.
Bebeğiniz desteksiz oturamıyorsa, yer değiştirmek için hiç hareket etmiyorsa, adını duyduğunda tepki vermiyorsa ya da içinizde bir soru işareti kaldıysa bir sonraki kontrolü beklemeden sorun.
Hafta hesabını doğru yapın
Atak haftaları doğum gününden değil, tahmini doğum tarihinden sayılır. Bebeğiniz erken doğduysa takvimi kaydırmak gerekir; nedenini düzeltilmiş yaş yazımızda anlattık. Ayağa kalkma gibi becerilerde birkaç haftalık farklar olağandır; bazı bebekler bu atağı hiç emeklemeden geçirir.
Bir önceki dönem için 6. atak (33-37. hafta): rutinlerin keşfi yazımıza göz atabilirsiniz. Sırada 8. atak 51-55. haftalarda var; bebeğiniz o dönemde bağımsızlık duygusunu keşfedecek ve çoğu bebekte ilk adımlar da o haftalara denk gelir. Onuncuya kadar tüm haftalar için atak haftaları rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi haftada olduğunuzu her seferinde elle saymak istemezseniz doğum tarihini bir kez girmeniz yeterli: Minik Takvim bebek takip uygulaması atak haftalarını ve aşı günlerini sizin yerinize hesaplıyor.
Son olarak
Yedinci atak, bebeğinizin ilk kez "ben bunu istiyorum ve şöyle yapacağım" diyebildiği dönemdir. Yere fırlatılan kaşık da, çekilen battaniye de aynı yeni yeteneğin ürünü. Zor geçen haftalar bittiğinde geriye, ne istediğini bilen ve onu elde etmenin yolunu arayan bir bebek kalıyor.