Hepatit A ve Hepatit B aşıları arasındaki fark
Bebeğinizin aşı kartında birbirine çok benzeyen iki isim görürsünüz: Hepatit B ve Hepatit A. Aralarında tek harf fark var ama bunlar aynı aşının iki dozu değil; farklı virüslere karşı, farklı yaşlarda yapılan iki ayrı aşıdır. Karışması çok doğal, çünkü ikisi de karaciğeri etkileyen hastalıkların adını taşır. Bu yazıda ikisi arasındaki farkı, takvimdeki yerlerini ve anne-babaların en çok sorduğu şeyleri topladık.
Aynı soyadı, farklı hastalık
"Hepatit" karaciğer iltihabı demektir. A ve B ise bu tabloya yol açan iki ayrı virüsün adıdır. Bulaşma yolları ve seyirleri birbirinden oldukça farklıdır:
| Konu | Hepatit A | Hepatit B |
|---|---|---|
| Nasıl bulaşır? | Kirlenmiş su ve besinler yoluyla, ağızdan. Kalabalık yaşam alanlarında ve küçük çocuklar arasında kolayca yayılabilir. | Kan ve vücut sıvılarıyla. Doğum sırasında anneden bebeğe geçme ihtimali de vardır. |
| Nasıl seyreder? | Küçük çocuklarda çoğu zaman hafif, hatta belirtisiz geçer. Buna rağmen çocuk farkında olunmadan çevresine bulaştırabilir. | Ne kadar küçük yaşta alınırsa, yıllarca süren kalıcı bir enfeksiyona dönüşme ihtimali o kadar yüksektir. |
| Kaç doz? | 2 doz | 3 doz |
Kısacası bu iki aşı birbirinin devamı değil, birbirinden bağımsızdır. Biri yapıldı diye diğerine gerek kalmaz diye düşünmeyin.
Takvimde hangi aylarda yapılır?
Hepatit B takvimin en erken başlayan aşısıdır:
| Zaman | Doz |
|---|---|
| Doğumda | 1. doz — bebek daha hastaneden çıkmadan |
| 1. ayın sonu | 2. doz |
| 6. ayın sonu | 3. doz — 5'li karma 3. doz ve ağızdan verilen polio damlasıyla aynı randevuda |
Hepatit A ise çok daha geç, bebeklik dönemi biterken devreye girer:
| Zaman | Doz |
|---|---|
| 18. ayın sonu | 1. doz — 5'li karma pekiştirme ve oral polio 2. dozuyla birlikte |
| 24. ayın sonu | 2. doz |
Takvimin tümünü ay ay görmek için bebek aşı takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Neden Hepatit B doğumda başlıyor?
Çünkü bu virüs doğum sırasında anneden bebeğe geçebilir ve bebeklikte alındığında kalıcı hale gelme ihtimali yetişkinliğe göre çok daha yüksektir. Korumayı ilk saatlerden başlatmak bu riski azaltmayı hedefler. Aşı kartının ilk satırının doğum günü tarihli olmasının sebebi budur — pek çok anne-baba o telaşlı ilk günde yapıldığını sonradan fark eder.
Neden Hepatit A 18. ayı bekliyor?
Hepatit A ağız yoluyla bulaşır. Bu yüzden riskin arttığı dönem, bebeğin yürümeye, her yere dokunup elini ağzına götürmeye başladığı, oyun gruplarına ve kreşe karışabildiği dönemdir. 18. ay tam da bu geçişe denk gelir. İki doz arasındaki altı aylık boşluk ise korumanın daha uzun vadeye taşınmasını sağlar.
Bu ikinci doz, aşı kartında en çok unutulanlardan biridir: 24. ayda yapılacak tek aşı odur ve arada başka bir randevu yoktur.
Sık sorulanlar
Aynı randevuda birkaç aşı birden geliyor, fazla olmaz mı?
Aşı takvimi dozların birbirini destekleyecek aralıklarla yapılması için planlanmıştır; aynı gün birden fazla aşının uygulanması bu planın olağan bir parçasıdır. 6. ay randevusunun tamamı için 6. ay aşıları yazımıza göz atabilirsiniz.
Doz gecikti, seri baştan mı başlar?
Genellikle hayır. Gecikmiş bir dozda seriyi sıfırlamak çoğu zaman gerekmez, kaldığı yerden devam edilir. Nasıl ilerleneceğine aile hekiminiz karar verir; aşı kartını yanınıza alıp sormak en pratik yol.
Aşıdan sonra ne beklenir?
Enjeksiyon yerinde kızarıklık ve hafif şişlik, hafif ateş, iştahsızlık ya da birkaç günlük huysuzluk beklenen tepkilerdir ve genellikle kısa sürede hafifler. Evde rahatlatma yolları ve hangi belirtilerde vakit kaybetmeden başvurmak gerektiği için aşı sonrası ateş ve huzursuzluk yazımız yardımcı olur. Bebeklerde ateş düşürücü ve doz kararı doktora aittir; kendi kararınızla ilaç vermeyin.
Bebeğinizin bilinen bir alerjisi, önceki bir dozdan sonra yaşadığı belirgin bir tepki ya da bağışıklıkla ilgili bir durumu varsa randevudan önce mutlaka hekiminize söyleyin.
18. ay randevusu neden zor geçebilir?
O günkü huzursuzluğun tek sebebi aşı olmayabilir. 18. ay kabaca 78. haftaya denk gelir; yani 10. atağın (70-77. hafta) hemen ardına. Bu dönemde taklit becerileri güçlenir, dil hızlanır ve yeni gelişen empatiyle çocuk ağlayan birini görünce kendisi de ağlayabilir. Duygular yoğun, tepkiler büyüktür.
Ayırt etmenin kolay yolu süreye bakmak: aşıya bağlı huzursuzluk birkaç günde hafifler, atak haftalarca sürer ve yanında yeni beceri denemeleri getirir. Hafta hafta belirtiler için atak haftaları rehberimize bakın.
Doğumda başlayıp 24. ayda biten bu iki seriyi akılda tutmak zor. Doğum tarihini bir kez girip aşı günlerinin ve atak haftalarının otomatik hesaplanmasını isterseniz Minik Takvim bebek takip uygulamasını kullanabilirsiniz.
← KKK aşısı hakkında en çok sorulan sorular · Suçiçeği aşısı ne zaman yapılır? →